MAARTJE FLEUR
INTERVIEWS
REPORTAGES
COLUMNS
CONTACT

Wij zijn kostwinners

Je moet ze met een lantaarntje zoeken, maar ze zijn er wel: vrouwen die de kost winnen voor hun gezin. Hun mannen nemen de zorg voor het gezin en het huishouden op zich.

Denise Hulst (47), geeft bedrijfstrainingen, workshops en lezingen over onder andere efficiency. Ze schreef hierover verschillende boeken: Exit Supermama, Efficient E-mailen, Tijdig van kantoor en Veel Te Doen Weinig Tijd. Ze is getrouwd met Peter (58) en ze hebben twee kinderen: Lina (15) en Mees (10).

“Een jaar geleden besloten mijn man en ik dat we de taken anders moesten verdelen. Ik werkte veertig tot zestig uur in de week en was bijna iedere avond en in het weekend aan het werk. Mijn man zat in de re-integratiebusiness. We wilden de kinderen niet constant bij de buitenschoolse opvang parkeren, dus we hadden afgesproken dat ik de afspraken van de kinderen regelde zoals sport, vriendjes en schoolactiviteiten, en Peter verantwoordelijk was voor een aantal huishoudelijke taken. Dat ging een hele tijd goed, maar we waren allebei zo regelmoe. Peter was al een tijdje uitgekeken op zijn baan en daarom besloten we dat hij voortaan het huishouden zou doen en daarnaast een actieve rol zou gaan spelen in de VOF die we samen hebben, maar waar hij eigenlijk niet bij betrokken was. Sindsdien loopt het hier als een trein. Ik vind het heerlijk dat er helderheid over onze rollen is waardoor ik niet meer constant het gevoel heb ik dat ik tekortschiet. Peter vindt het fijn dat ik niet meer overbelast ben en er meer rust in de tent is, en de kinderen vinden het prettig dat er een ouder altijd beschikbaar is. Een nadeel is dat Peter en ik de neiging hebben om veel over werk te praten, dus daar hebben we nu afspraken over gemaakt. Laatst zei hij wel dat hij behoefte had aan prikkels en graag wat meer contact had met de samenleving. Hij denkt erover om wat voor zichzelf te gaan doen. Die ruimte is er ook nu de kinderen wat groter zijn.”

Janneke Boer (32), heeft een marketing- en PR-Bureau voor vrouwelijke ondernemers en is initiatiefnemer van vrouwenindemedia.nl . Ze is getrouwd met Dirk (32) en ze hebben twee kinderen Okke (4) en Puck (3).

“Sinds anderhalf jaar heb ik dit bedrijf. Ik ontdekte als snel dat als ik er echt een succes van wilde maken, ik er veel tijd in moest stoppen. Dat vind ik niet erg, want mijn werk is echt mijn passie. Dirk werkte parttime bij een goudsmid en droomde van een eigen winkel. Toen heeft hij de concessie gedaan dat hij een atelier aan huis zou beginnen waardoor ik veel meer kon gaan werken. Die winkel komt dan nog wel een keer als de kinderen groot zijn. Achter ons huis hebben we een grote schuur gebouwd waarin we een showroom en een werkplaats hebben gemaakt. Hij verdient nog niet zoveel, waardoor ik de kostwinner ben. Eigenlijk zijn die verhoudingen altijd zo geweest. Ook toen ik nog in vaste dienst werkte, verdiende ik meer dan hij. Dirk heeft daar nooit mee gezeten. Van de buitenwereld krijgt hij wel eens commentaar, maar hij vindt dat deze constructie hem juist veel vrijheid geeft. Hij vindt het leuk om veel tijd met de kinderen door te brengen en zodra het mooi weer is, gaat hij kite surfen. Ik werk meer dan veertig uur in de week. Iedere avond klap ik mij laptop open zodra de kinderen in bed liggen en zit ik tot een uur of elf achter het scherm. Dirk werkt dan vaak in zijn atelier. Ik heb niet het idee dat onze relatie daaronder lijdt. Als je ieder avond hand in hand televisie kijkt, besteed je toch ook geen qualitytime aan elkaar? Bovendien houden we ieder weekend vrij voor het gezin. Het enige waar ik wel eens tegenaan loop, is dat ik zo weinig tijd heb voor mezelf. Ik ben van plan om een avond in week te gaan sporten. Want deze manier van leven houd ik alleen maar vol als ik werk aan mijn conditie.”

Katleen Fissers (28), is verloskundige en heft een relatie met John (30) . Ze hebben twee kinderen Youp (3), en Nick (2). Katleen is vijf maanden zwanger.

“John en ik hebben elkaar ontmoet via internet. Voor de grap had ik bij mijn profiel gezet: ‘Je moet het leuk vinden om huisman te worden en voor de kinderen te zorgen.’ Toevallig is het precies zo tussen ons gelopen. John was zich aan het omscholen toen ik hem leerde kennen. Na anderhalf jaar samenwonen, raakte ik zwanger. We hebben toen besloten dat hij niet naar een baan ging zoeken, maar voor de kinderen zou zorgen. Ik had in mijn eentje een verloskundigenpraktijk waardoor ik zeven dagen per week 24 uur per dag beschikbaar moest zijn. Het zou erg ingewikkeld worden als hij ook een baan had. Ik ben ontzettend blij met deze regeling. Ik verdien dan wel het geld, maar John werkt net zo hard. Hij maakt het mogelijk dat ik mijn werk kan doen. Ik zou er ook niet aan moeten denken om fulltime huismoeder te zijn want ik ben het type dat graag op pad is. En John is een blije huisvader die graag voor zijn kinderen zorgt. Onlangs heb ik me aangesloten bij een maatschap waardoor ik ook af en toe verzekerd ben van een vrije dag. Dat is ook fijner voor de kinderen. Wanneer zij naar school gaan, wil John wel weer uit huis gaan werken. Hij heeft nu een massagepraktijk die hij gaat uitbouwen. Verder ontwikkelt hij websites van huis uit. Tot nu toe zijn we allemaal erg tevreden met hoe we de taken hebben verdeeld.”

Jet de Ranitz is zakelijk directeur van het Nederlands Dans Theater (38), ze is getrouwd met Thijs Kramer (45). Ze hebben twee kinderen Stella (9), en Abel (7).

“Toen ik net afgestudeerd was, was Thijs de kostwinner. Toen zei hij al: ‘Wacht maar, in de toekomst zouden de zaken best nog eens omgedraaid kunnen zijn.’ Nu werk ik 60 tot 80 uur in de week en Thijs doet het huishouden, zorgt voor de kinderen, schrijft recensies, en werkt aan zijn tweede roman. Ik ben altijd een bezig bijtje geweest, zat in allerlei commissies en besturen. Ik heb een tijdje vier dagen gewerkt en zat alle avonden thuis. Toen vloog ik tegen de muren op want daar kan ik niet al mijn energie in kwijt. Ik heb het altijd erg belangrijk gevonden om mijn eigen geld te verdienen. Ik ben een kind van gescheiden ouders en mijn moeder had geen cent te makken. Dat gaat mij niet gebeuren, dacht ik dan. Het Nederlands Danstheater is bovendien een geweldig bedrijf om voor te werken: internationaal, ambitieus en het staat aan de wereldtop. Gelukkig heeft Thijs er geen moeite mee dat ik kostwinner ben. Ik zie ons ook echt als een team: zonder zijn steun zou ik deze baan niet kunnen doen. Voor de kinderen vinden we het belangrijk dat ze een stabiele basis hebben. Ik ken tweeverdieners die voortdurend met kinderen aan het sjouwen zijn van school naar BSO naar opvang. Zodra een kind ziek wordt, stort het hele kaartenhuis in. Die stress wilden we niet. Het grappige is door onze thuissituatie veel dingen zijn omgedraaid. Zo is Thijs vaak de strenge ouder, en ik degene die wat soepeler is. Onze dochter zegt wel eens: ‘Later ga ik werken, net als mama.’ En dan zegt onze zoon: “Ik denk dat ik kunstenaar word, net als papa.”
(Jet draagt een balletkostuum van ontwerper Yoshiki Hishinuma)

Zo verdelen we werk en zorg
Uit cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat het anderhalfverdienersmodel in Nederland het populairst is. In 53% van de gezinnen heeft de man een fulltime baan en de vrouw een parttimebaan. Vrouwen werken gemiddeld 25 uur per week, tegenover 37 uur bij de mannen. In 28% van de gezinnen werkt de moeder niet en in 7% van de gezinnen hebben zowel man als vrouw een fulltimebaan. Bij 6 % van de stellen hebben beiden een parttime baan, in 3 % van de gevallen werken ze allebei niet, en van de overige 3 % werkt één van de twee parttime en is de ander werkloos. Er zijn veel meer vrouwen dan mannen die een kleine baan hebben. 17% van de vrouwen werkt minder dan elf uur per week, tegenover 7% van de mannen. Het aantal gezinnen waarin de vrouw fulltime werkt en de man niet werkt of een kleine parttime baan heeft is zo gering dat het Sociaal en Cultureel Planbureau daar geen cijfers over heeft.

Zo denken we over fulltime werkende mama’s
Inmiddels zijn de meeste Nederlanders wel af van het idee dat de vrouw het best tot zijn recht komt achter het aanrecht, maar met fulltime werkende moeders hebben de meesten wel moeite. Als de moeder fulltime werkt, lijdt het gezin daaronder, vindt 40% van de bevolking. Dertig procent van de Nederlanders vindt dat een moeder die kinderen heeft die nog niet naar school gaan, beter thuis kan zitten. Als ze dan toch gaat werken, dan moet het gaan om een baantje voor een dag of twee à drie,vindt tweederde van de Nederlanders. Zodra de kinderen op school zitten, mag de vrouw weer aan het werk. Maar dan moet het wel om een parttime baan gaan. Vijftig procent van de bevolking kan geen begrip opbrengen voor een moeder die fulltime werkt. Vrouwen zijn zelfs kritischer over fulltime werkende moeders dan mannen. Toch vinden de meeste vrouwen dat vaders prima in staat zijn om kinderen op te voeden. De helft van de vaders heeft daar zo zijn twijfels over.

Wie is er blij met zijn baan?
Mannen en vrouwen vinden werk even belangrijk. Ze willen zich kunnen ontplooien en vinden het leuk om contacten met anderen te hebben. Vrouwen zijn wel een stuk minder ambitieus. Ze hoeven niet zo nodig door te groeien naar een andere functie en streven naar een topfunctie doen de meeste vrouwen al helemaal niet. Een hoog inkomen vinden vrouwen ook niet zo belangrijk.

Vrouwen met een deeltijdbaan van tussen de 12- en 34 uur die een voltijd werkende partner hebben, en vrouwen die zelf in deeltijd werken en een partner hebben die dat ook doet, zijn het meest tevreden. Er zijn maar weinig vrouwen die liever een fulltime baan zouden willen hebben. Ruim 15% van de vrouwen die voltijd werken, willen eigenlijk minder werken. Mannen die fulltime werken zijn daar over het algemeen heel blij mee. Mannen die niet werken zouden het liefst wel aan de slag gaan. Waarschijnlijk omdat bij hen werkloosheid of arbeidsongeschiktheid vaak een rol speelt.

Stress!
Werkende vrouwen voelen zich vaak gestrest. 32% geeft aan dat ze zich meerdere keer per maand opgejaagd voelen, en 24% heeft die gevoelens zelfs een paar keer per week. Ook hebben werkende vrouwen vaak het gevoel dat ze tekortschieten of niet aan de verwachtingen kunnen voldoen. Mannen hebben een stuk minder last van dit soort gevoelens. Opvallend is dat vrouwen op het werk minder vaak het gevoel hebben tekort te schieten dan thuis.

Mannen verdienen bijna de helft meer
Mannen verdienen gemiddeld 33.00 euro per jaar, vrouwen 18.00 euro. Dit verschil is zo groot doordat de meeste vrouwen parttime werken.

Steeds meer vrouwen werken
In vergelijking tot het buitenland hebben veel Nederlandse vrouwen een baan: namelijk 57% van de vrouwen. Alleen in Zwitserland en Scandinavische landen werken meer vrouwen. Maar als wordt gekeken naar het aantal uren dat vrouwen werken, dan scoort Nederland niet zo hoog. We zijn kampioen deeltijdwerken: 69% van de werkende vrouwen heeft een parttimebaan. In het buitenland met jaloezie naar ons Nederlandse model gekeken. Zelfs in Zweden, het land dat wordt gezien als het summum van geëmancipeerdheid, werken steeds meer vrouwen parttime.

Hoopopgeleide vrouwen werken meer
Acht op de tien moeders met een HBO- of WO-diploma heeft een baan. Van de lager opgeleide moeders is dat maar een op de vijf. Hoogopgeleide moeders maken ook meer uren: gemiddeld zo’n 28 uur in de week.

Crisis geeft vrouwen kansen
Het Sociaal Cultureel Planbureau verwacht dat vrouwen dankzij de crisis meer uren gaan werken. Mannen hebben vaak beroepen in sectoren waar de crisis het hardst toeslaat: de handel en de industrie. De vaste lasten lopen door en daarom zullen veel vrouwen meer in de slag moeten. Dat kan ook makkelijk omdat veel vrouwen werken in de zorg of het onderwijs: sectoren die niet gevoelig zijn voor de crisis en waar een tekort aan arbeidskrachten is.

Women On Top
De organisatie Women On Top vindt dat vrouwen geen genoegen moeten nemen met een deeltijdbaan. Ze vindt dat vrouwen voor topfuncties moeten gaan en moeten vechten voor hun economische onafhankelijkheid. In geval van scheiding komen veel vrouwen in een armoedeval terecht. Maar vier op de tien vrouwen verdienen meer dan 900 euro netto per maand, en dat is volgens het kabinet net genoeg om jezelf te kunnen bedruipen.

Werkende moeders, gelukkige kinderen
Kinderen die werkende moeders hebben zijn gelukkiger, meent het Duits pedagogenechtpaar Wolfgang en Annegret Weikert. “Vrouwen met een baan concentreren zich, juist door tijdgebrek, op de kern van de opvoeding. Ze lopen niet het gevaar hun kinderen te verwennen en op te voeden tot onzelfstandige veeleisende consumptiekids.” Wolfgang en Annegret Weikert schreven er een boek over: Werkende Moeders Hebben Gelukkige Kinderen. Uitgeverij Synthese, 2003.

(bijschrift)
Alle cijfers komen uit de Emancipatiemonitor 2008 van Het Sociaal en Cultureel Planbureau. (uitgave februari 2009)

< TERUG NAAR REPORTAGES